Euskal Herria ez da zarata, nahasmena eta indarkeria. Ez hori bakarrik, behintzat. Musika, abestiak, olerkiak, literatura, zinema, mendia, gizarte-antolakunde ugari, herriaren sormen izugarria. ere bada. Eta hori osasuna da, halaber. Joan deneko 50 urtean, Euskal Herrian mugimendu indartsuak sortu dira herri-adierazpenaren alorrean eta abangoardien adierazpenaren alorrean.

Eskulturan, pinturan, arkitekturan, literaturan arte-erreferentzia unibertsaleko gailur ugari dauzkagu. Oteitza, Txillida, Sainz de Oitza, Zumeta, Orain taldeko kideak, Arantzazu, Bernaola. eta beren kultur erroetatik indarrak ateratzen dituzten beste sortzaile sendo asko. Bestalde, gaztetxeak eta bertako nahiz nazioarteko gazteen musika-proposamenak, antzerki-taldeak. Horrek guztiak bere adierazpide sinbolikorako agerpen ugari eta era askotakoak sortzen dituen gizarte bizia erakusten digu.

José Luisek Kulturari buruz idatzitako teoriaren oinarrietako batzuk jasotzen dira ondorengo testuetan.